پنج ماه نخست سال۱۴۰۵ برای معدن و صنایع معدنی، دوره‌ای میان ثبات و نااطمینانی بود. فعالیت این بخش، به پشتوانه ذخایر داخلی و وابستگی کمتر به تجارت روزمره، از شدت برخی شوک‌های اقتصادی و تجاری در امان ماند؛ اما همزمان نوسانات ارز، ناترازی انرژی، اختلال حمل‌ونقل و دشواری تامین، ریسک‌های تازه‌ای را به زنجیره معدن اضافه کردند.

نیمه دوم سال۱۴۰۵ برای بخش معدن و صنایع معدنی در شرایطی آغاز شده است که فعالان بخش خصوصی نسبت به بروز فشارهای چندگانه بر عملکرد فعالان این بخش هشدار می‌دهند. محدودیت در تجارت خارجی، بروز و تشدید اختلال در حمل‌ونقل دریایی و دشواری دسترسی به بازارهای صادراتی، تشدید تحریم‌های اعمال‌شده بر اقتصاد ایران و همچنین بروز ناترازی برق و گاز، کمبود سوخت و افزایش هزینه‌های تولید از مهم‌ترین چالش‌هایی هستند که عملکرد فعالان بخش معدن و صنایع معدنی را در ماه‌های آتی تحت‌تاثیر منفی قرار خواهد داد.

سید محمود فاطمی، رئیس سازمان زمین‌شناسی کشور، در بازدید از طرح‌های اکتشافی سیستان‌وبلوچستان، بر لزوم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین نظیر هوش مصنوعی و پهپادها برای افزایش سرعت و دقت مطالعات تأکید کرد و از برنامه‌ریزی برای جذب هدفمند سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در محدوده‌های معدنی این استان خبر داد.

قیمت مس برای پنجمین جلسه معاملاتی متوالی افزایش یافت و در معاملات روز دوشنبه به بالاترین سطح خود از ۱۰ سپتامبر رسید؛ روندی که تحت تأثیر کاهش موجودی قابل‌دسترس در بورس فلزات لندن، افزایش تقاضای خریداران چینی و نزدیک شدن ظرفیت انبارهای کامکس در آمریکا به سقف قرار دارد.

­مدیرکل بهره‌برداری از معادن وزارت صنعت، معدن و تجارت گفت: در سال ۱۴۰۴ حدود ۸۴.۷ درصد از درخواست‌های صدور پروانه اکتشاف و از نظر تعداد حدود ۸۴.۹ درصد از نظر مساحت با پاسخ منفی منابع طبیعی مواجه شده است.

رایزن بازرگانی جمهوری اسلامی ایران در شانگهای چین، بر ضرورت توسعه صادرات محصولات مسی با ارزش افزوده بالا و بهره‌گیری از ظرفیت بازار چین برای مشتقات مس تاکید کرد.

حجم صادرات محصولات معدنی در سه‌ماه نخست سال با کاهش قابل‌توجهی همراه بوده است. در بهار۱۴۰۵، وزن صادرات زنجیره‌های اصلی معدن و صنایع معدنی حدود ۴۰درصد کاهش یافت؛ درحالی‌که ارزش صادرات این گروه‌ها تنها حدود ۲درصد افت کرده است. کارشناسان معتقدند این شکاف، از تغییر در ترکیب کالاها و مسیرهای صادراتی حکایت دارد. محدودیت حمل دریایی و افزایش هزینه حمل زمینی، صادرات کالاهای حجیم و کم‌ارزش را بیش از گذشته تحت فشار قرار داده است. در همین راستا، ترکیه با رشد قابل‌توجه در ارزش صادرات به یکی از مسیرهای مهم تجارت ایران تبدیل شده است؛ مسیری که لزوما به معنای مصرف نهایی کالا در این کشور نیست. فعالان معدنی، محدودیت‌های لجستیک، افت تولید و دشواری بازگشت ارز را از موانع تداوم صادرات می‌دانند. بر این اساس، حفظ جریان صادرات، مستلزم تنوع‌بخشی به بازارها، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و کاهش موانع مبادلات است.

تحولات سرمایه‌گذاری جهانی، صنایع اثرگذار بر اقتصاد جهان را با سرعتی فزاینده دگرگون کرده است. در همین چارچوب، مجمع جهانی سرمایه‌گذاری ۲۰۲۶ با حضور دولت‌ها، سرمایه‌گذاران، رهبران کسب‌وکار و سازمان‌های بین‌المللی، به بررسی راه‌های گسترش دسترسی اقتصادها به سرمایه و حمایت از توسعه فراگیر خواهد پرداخت. این رویداد از ۲۵ تا ۲۷ اکتبر در دوحه برگزار می‌شود.

محدودیت واردات، دشواری دسترسی به ارز و افزایش هزینه مواد اولیه، توجه صنایع به ظرفیت پسماند و مواد بازیافتی را افزایش داده است؛ ظرفیتی که با وجود امکان بازگشت بخش قابل‌توجهی از مواد به چرخه تولید، همچنان با چالش‌هایی مانند ضعف تفکیک، کمبود خوراک، استانداردهای ناکافی و سامان‌نیافتگی بازار مواجه است.

اکتشاف معدن در ایران هنوز تا رسیدن به یک فرآیند کاملا داده‌محور و عمیق فاصله دارد. بخش مهمی از ظرفیت معدنی کشور در شرایطی جست‌وجو می‌شود که اطلاعات پایه زمین‌شناسی، داده‌های ژئوفیزیک، تجهیزات برداشت و امکانات آزمایشگاهی هنوز به اندازه‌ای که برای تصمیم‌گیری دقیق لازم است، گسترده و یکپارچه نیست. نتیجه این شکاف، افزایش ریسک سرمایه‌گذاری و دشوارتر شدن شناسایی ذخایری است که در سطح زمین نشانه مشخصی ندارند. در اکتشاف مدرن، صرفا اتکا به نشانه‌های سطحی و برداشت‌های پراکنده کافی نیست، بلکه داده‌های ژئوفیزیک هوایی و زمینی، تصاویر ماهواره‌ای و پهپادی، داده‌های ژئوشیمی و اطلاعات حفاری باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. همچنین الگوریتم‌های یادگیری ماشین می‌توانند با تحلیل حجم بزرگی از داده‌ها، الگوهایی را شناسایی کنند که در روش‌های سنتی به‌ سادگی قابل تشخیص نیستند.